ทำความเข้าใจ Trauma และ PTSD คืออะไร?
บาดแผลทางใจ (Trauma) เป็นปฏิกิริยาตอบสนองของร่างกายต่อเหตุการณ์ที่ยากลำบากหรือรุนแรงเกินกว่าที่จิตใจจะรับมือได้ ซึ่งส่งผลกระทบต่อทั้งสภาพจิตใจและร่างกาย สำหรับบางคนประสบการณ์ในวัยเด็ก เช่น การถูกละเลยทางอารมณ์ ความขัดแย้งภายในครอบครัว การถูกกลั่นแกล้ง การถูกทำร้าย หรือการสูญเสีย อาจส่งผลต่อการใช้ชีวิตในระยะยาวรวมถึงการวิธีแสดงออกในความสัมพันธ์
บาดแผลทางอารมณ์ที่ไม่รับการดูแลสามารถพัฒนาเป็นภาวะ Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) ได้ ซึ่งสังเกตได้จากอาการเหล่านี้ เช่น ความวิตกกังวลในการใช้ชีวิต การเห็นภาพเหตุการณ์ย้อนหลังซ้ำ ๆ (flashbacks) การถูกกระตุ้นทางอารมณ์ได้ง่าย ความรู้สึกไม่ปลอดภัย หรือการใช้ชีวิตด้วยความระแวดระวังอยู่ตลอดเวลา
Mike Miller ผู้ก่อตั้งและผู้อำนวยการด้านคลินิกของ Yatra Trauma Centre กล่าวว่า "บาดแผลในวัยเด็ก ประสบการณ์ที่เจ็บปวดจากความสัมพันธ์ครอบครัว เพื่อน สภาพแวดล้อมในโรงเรียน การถูกล่วงละเมิดทางเพศ ความรุนแรง การถูกละเลย และเหตุการณ์ที่สร้างความเจ็บปวดอย่างลึกซึ้ง เมื่อเวลาผ่านไปประสบการณ์เหล่านี้มักทิ้งร่องรอยทางด้านอารมณ์และร่างกาย และค่อย ๆ หล่อหลอมเราตอนโต ทั้งวิธีคิด ความรู้สึก และการใช้ชีวิตโดยเราอาจมองข้ามสาเหตุของมัน ทุกคนมีบาดแผลทางใจและมีการตอบสนองต่อ Trauma ที่แตกต่างกันไป แต่ทุกบาดแผลทางใจสามารถฟื้นฟูและเยียวยาได้ หากได้รับการสนับสนุน ความเข้าใจ ผ่านพื้นที่ปลอดภัย ผู้เชี่ยวชาญ ที่พร้อมทำความเข้าใจ และการให้เวลากับตัวเองได้เรียนรู้ประสบการณ์การเหล่านั้นตามจังหวะและเวลาของตนเอง"
แนะนำ 5 วิธีรับมือกับอาการ PTSD เมื่อเจอสิ่งกระตุ้น (Triggers) ในชีวิตประจำวัน
- ฝึกเทคนิคการ Grounding
เทคนิค Grounding ช่วยลดอาการตื่นตระหนกหรืออึดอัดจากความกังวลที่มากเกินไป และสามารถช่วยดึงความสนใจให้เรากลับมาอยู่กับปัจจุบันได้ เพียงแค่เราลองหยุดอยู่กับตัวเองสักครู่หนึ่งแล้วสังเกตสิ่งของรอบตัว 5 อย่าง อาทิ โคมไฟ แก้วน้ำ หนังสือ หรือเสียงภายในห้อง จากนั้นกดเท้าลงกับพื้นอย่างหนักแน่น ประมาณ 10 วินาที - การออกกำลังกายหรือขยับร่างกาย
การออกกำลังหรือการเคลื่อนไหวร่างกายช่วยปรับสมดุลฮอร์โมนความเครียด คลายความตึงเครียด และช่วยให้สภาวะทางอารมณ์ที่มั่นคง - เบี่ยงเบนความสนใจด้วยกิจกรรมที่ตนเองชอบ
การฟังเพลง พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ ทำงานอดิเรก หรือใช้เวลาอยู่ในสถานที่ที่รู้สึกปลอดภัย สามารถช่วยลดความคิดที่ถาโถมได้ - ระบายความรู้สึกผ่านการเขียน
การระบายความคิดและความรู้สึกออกมาด้วยการเขียนหรือจดบันทึก ช่วยให้คุณได้ทบทวนอารมณ์และเข้าใจสิ่งกระตุ้น (trigger) ของตัวเองได้มากขึ้น - ฝึกสติและเทคนิคการผ่อนคลาย
การฝึกหายใจ การทำสมาธิ การฝึกสติ (mindfulness) หรือเทคนิคผ่อนคลายต่าง ๆ อาจช่วยให้ระบบประสาทสงบลงในช่วงเวลาที่ตึงเครียดได้
หลายคนมักสงสัยว่า Trauma และ PTSD สามารถเยียวจนหายได้ หรือ เป็นสิ่งที่เราต้องรับมือไปตลอดชีวิต?
การเยียวยาและฟื้นฟูจิตใจจากบาดแผลนั้นเป็นไปได้ แต่เพียงแค่ต้องใช้เวลา และขั้นตอนของเส้นทาง การเยียวยาอาจจะเปลี่ยนแปลงขึ้นอยู่กับแต่ละคน ในชีวิตประจำวันเราอาจบังเอิญเจอกับสิ่งกระตุ้นและทำให้อาการ PTSD ต่าง ๆ ย้อนกลับมาได้อีก แต่หากได้รับการดูแลรักษาและมีแรงสนับสนุนจากคนรอบตัว การใช้ชีวิตประจำวันพร้อมภาวะอารมณ์ที่มั่นคงได้ก็สามารถกลับมาได้อีกครั้ง
นอกจากนั้นการเยียวยาจิตใจจากภาวะเครียดหลังเหตุการณ์รุนแรง (PTSD) ไม่ได้หมายถึงแค่การพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น แต่กระบวนการฟื้นฟูนั้นยังคงต้องพึ่งพาการบำบัดที่อิงหลักฐานเชิงประจักษ์ (evidence-based therapies) การปรับสมดุลระบบประสาท (Nervous system regulation) และการสร้างความรู้สึกปลอดภัยทางอารมณ์ (emotional safety) ควบคู่กันไปด้วย
Yatra Trauma Centre เชื่อว่าแต่ละคนนั้นมีเส้นทางการเยียวยาจิตที่แตกต่างกัน ทุกคนสมควรได้รับการดูแลด้วยความเข้าใจ ความใส่ใจเฉพาะบุคคล และตั้งอยู่บนพื้นฐานของความเห็นอกเห็นใจ ทีมผู้เชี่ยวชาญของเรามุ่งมั่นที่จะช่วยให้ทุกคนฟื้นฟูตัวเองในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยพร้อมแรงสนับสนุนตลอดการเยียวยา