โรคติดเชื้อ Streptococcus suis หรือโรคไข้หูดับ เป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่องค์การอนามัยโลกและนานาชาติให้ความสำคัญเพิ่มขึ้น เนื่องจากเป็นหนึ่งในโรคอุบัติใหม่ที่ส่งผลกระทบทั้งต่อระบบสาธารณสุข ความมั่นคงทางอาหาร และอุตสาหกรรมการเลี้ยงสุกรทั่วโลก โดยเฉพาะในภูมิภาคเอเชียซึ่งมีการผลิตและบริโภคสุกรในปริมาณสูง เชื้อ S. suis เป็นสาเหตุสำคัญของโรคในสุกร สามารถก่อให้เกิดโรคหลายรูปแบบ เช่น เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ข้ออักเสบ ปอดอักเสบ และภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด ส่งผลกระทบต่อสุขภาพสัตว์ ประสิทธิภาพการผลิต ต้นทุนการรักษา และสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจแก่เกษตรกรและอุตสาหกรรมสุกร ขณะเดียวกัน สุกรที่ไม่แสดงอาการป่วยยังสามารถเป็นพาหะของเชื้อได้ ทำให้การเฝ้าระวังและการบริหารจัดการความเสี่ยงตลอดห่วงโซ่การผลิตมีความสำคัญอย่างยิ่ง สำหรับประเทศไทย ซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศที่มีรายงานผู้ป่วยในคนอย่างต่อเนื่อง การติดเชื้ออาจเกิดจากการสัมผัสสุกรหรือผลิตภัณฑ์สุกรที่ปนเปื้อน รวมถึงการบริโภคเนื้อสุกรดิบหรือปรุงไม่สุก โดยผู้ป่วยอาจมีอาการรุนแรง เช่น เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด สูญเสียการได้ยินถาวร หรือเสียชีวิตได้ นอกจากนี้ การเพิ่มขึ้นของปัญหาการดื้อยาต้านจุลชีพ (Antimicrobial Resistance: AMR) รวมถึงช่องว่างของข้อมูลด้านการกระจายของเชื้อในฟาร์ม ความเชื่อมโยงระหว่างเชื้อในสุกรและผู้ป่วย ปัจจัยด้านการจัดการฟาร์ม และการปนเปื้อนในห่วงโซ่อาหาร ยังคงเป็นความท้าทายที่ต้องอาศัยการวิจัยและระบบเฝ้าระวังแบบบูรณาการตามแนวคิด One Health เพื่อสนับสนุนการประเมินความเสี่ยง การกำหนดมาตรการป้องกัน และการควบคุมโรคอย่างมีประสิทธิภาพในระดับประเทศและภูมิภาค
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เชาวรีย์ อรรถลังรอง ผู้อำนวยการไบโอเทค สวทช. กล่าวว่า ในฐานะศูนย์วิจัยแห่งชาติด้านเทคโนโลยีชีวภาพ ไบโอเทคและพันธมิตรสถาบันการศึกษาและสถาบันวิจัยทั้งในและต่างประเทศ มีบทบาทในการสร้างองค์ความรู้ พัฒนาเทคโนโลยี และจัดทำข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่ถูกต้องและน่าเชื่อถือ เพื่อสนับสนุนหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านสาธารณสุข ปศุสัตว์ และผู้กำหนดนโยบายในการตัดสินใจบนพื้นฐานของหลักฐานเชิงประจักษ์ โดยเฉพาะการศึกษาระบาดวิทยา ความหลากหลายทางพันธุกรรมของเชื้อ การเฝ้าระวังเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีจีโนมิกส์ เพื่อเติมเต็มช่องว่างของข้อมูลและยกระดับระบบเฝ้าระวังของประเทศ
Prof. Dr. Lucy Weinert จาก Department of Veterinary Medicine, Cambridge Veterinary School, University of Cambridge หัวหน้าโครงการ และ ดร.สุกัญญา ยงเกียรติตระกูล นักวิจัยอาวุโส ไบโอเทค สวทช. ในฐานะหัวหน้าโครงการฝ่ายไทย กล่าวว่า การจัดประชุม Thailand Streptococcus suis Seminar 2026 เป็นกิจกรรมสำคัญภายใต้โครงการวิจัยความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ สหราชอาณาจักร และ ไบโอเทค สวทช. เรื่อง "Beta-Lactam Resistant Strain Replacement of Zoonotic Streptococcus suis in Slaughtered Pigs from Thailand: Global Risks to Food Security and Public Health" ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจาก International Science Partnerships Fund (ISPF) ของสหราชอาณาจักร โดยบริติช เคานซิล (British Council) จำนวน 79,509.60 ปอนด์สเตอร์ลิง (ประมาณ 3.4 ล้านบาท) ระยะเวลาดำเนินโครงการ 2 ปี โครงการวิจัยดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อศึกษาความชุกและระบาดวิทยาทางจีโนมของเชื้อ S. suis ซึ่งเป็นเชื้อก่อโรคจากสัตว์สู่คนที่พบในสุกรชำแหละ รวมถึงศึกษากลไกทางพันธุกรรมที่ทำให้เชื้อเกิดการดื้อต่อยาปฏิชีวนะกลุ่มเบต้าแลคแทม ตลอดจนทำความเข้าใจรูปแบบและการแพร่กระจายของการดื้อยาดังกล่าวในประเทศไทย เพื่อสนับสนุนการพัฒนาระบบเฝ้าระวัง การประเมินความเสี่ยง และมาตรการป้องกันโรคบนพื้นฐานของหลักฐานทางวิทยาศาสตร์
ดร.สุกัญญา ยงเกียรติตระกูล กล่าวต่อไปว่า ผลจากงานวิจัยนี้จะช่วยเสริมสร้างขีดความสามารถของประเทศไทยในการเฝ้าระวังเชื้อดื้อยาปฏิชีวนะ ส่งเสริมแนวทางการรักษาที่เหมาะสมในทั้งสัตว์และมนุษย์ รวมถึงสนับสนุนข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่น่าเชื่อถือแก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในด้านนโยบาย การเกษตร และสาธารณสุข ทั้งนี้ในประเด็นการดื้อยาต้านจุลชีพ (AMR) งานวิจัยของไบโอเทค สวทช. มุ่งเน้นการศึกษาระบาดวิทยาเชิงพันธุกรรมเพื่อติดตามความไวของเชื้อต่อยา และประเมินความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ เพื่อสนับสนุนการใช้ยาต้านจุลชีพอย่างสมเหตุสมผลทั้งในคนและสัตว์ การพบเชื้อดื้อยา จึงเป็นข้อมูลสำคัญทางวิทยาศาสตร์ที่ช่วยให้ทีมนักวิจัยออกแบบมาตรการป้องกันได้อย่างตรงจุด และไม่ให้เกิดการตื่นตระหนก
"โครงการวิจัยความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ สหราชอาณาจักร ภายใต้การสนับสนุนของกองทุน International Science Partnerships Fund (ISPF) นี้ มุ่งเติมเต็มช่องว่างด้านข้อมูลการแพร่กระจายของเชื้อ S. suis ในไทย ข้อมูลที่ได้จะเป็นกุญแจสำคัญให้ประเทศไทยสามารถพัฒนามาตรการป้องกันและเฝ้าระวังโรคที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้นยกระดับความปลอดภัยของผู้บริโภค และสร้างความยั่งยืนให้กับอุตสาหกรรมสุกรไทยในระยะยาว โดยอาศัยความร่วมมือของเครือข่ายทุกภาคส่วนภายใต้แนวคิด One Health" ดร.สุกัญญา กล่าวทิ้งท้าย
ด้าน คุณอุไรวรรณ สะโมลี หัวหน้าฝ่ายการศึกษา บริติช เคานซิล ประเทศไทย กล่าวว่า บริติช เคานซิล เป็นองค์กรระหว่างประเทศของสหราชอาณาจักรที่ดำเนินงานด้านการสร้างความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมและส่งเสริมโอกาสทางการศึกษา โดยมีบทบาทในการสนับสนุนความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมระหว่างสหราชอาณาจักรกับประเทศพันธมิตรทั่วโลก ผ่านโครงการและกองทุนความร่วมมือต่าง ๆ รวมถึง International Science Partnerships Fund (ISPF) ซึ่งเป็นกองทุนของรัฐบาลสหราชอาณาจักร การสนับสนุนโครงการวิจัยและการจัดประชุมครั้งนี้สะท้อนถึงความมุ่งมั่นในการเชื่อมโยงนักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญจากทั้งสองประเทศ เพื่อร่วมกันสร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมในการรับมือกับความท้าทายระดับโลก โดยเฉพาะโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนและปัญหาการดื้อยาต้านจุลชีพ พร้อมทั้งส่งเสริมการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ การพัฒนาศักยภาพนักวิจัย และการต่อยอดผลงานวิจัยไปสู่การพัฒนาระบบเฝ้าระวัง การกำหนดนโยบาย และการยกระดับความปลอดภัยด้านสาธารณสุขและความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืน ผ่านความร่วมมือระหว่างประเทศไทยและสหราชอาณาจักร
การประชุม Thailand Streptococcus suis Seminar 2026 ไม่เพียงเป็นเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ทางวิชาการและความก้าวหน้าทางวิชาการ แต่ยังเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญในการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างนักวิจัย แพทย์ สัตวแพทย์ หน่วยงานภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม และพันธมิตรต่างประเทศ เพื่อร่วมกันผลักดันการประยุกต์ใช้องค์ความรู้ด้านระบาดวิทยาทางจีโนมิกส์ (genomic epidemiology) ให้เป็นส่วนหนึ่งของระบบเฝ้าระวังโรคและติดตามแนวโน้มการดื้อยาต้านจุลชีพ อย่างมีประสิทธิภาพ อันจะนำไปสู่การยกระดับความมั่นคงทางสุขภาพ ความปลอดภัยของผู้บริโภค และความยั่งยืนของอุตสาหกรรมสุกรของประเทศไทยอย่างเป็นรูปธรรมต่อไป
